fizimedia.com Proverbes Bembe  Collectionné Par  Eloge en collaboration avec www.fizimedia.com

http://www.fizimedia.com

1. Abwa a’él’úhéba alé a batú bose.

2. Abwa ahekyice mnyakyé m mamina.

3. Abwa ahule makyé mw’ilemba.

4. Abwa asú’wikyakala n’obo’o ibe abebwa.

5. Abwa tatenda, na malango ú mtéma.

6. Alala mnda i obe.

7. Amba na amba ciminaka ciléngyé.

8. A mnobe a’úlalé’ya na ngyala na hilya hú’únde.

9. Ani a hi’oma ta’a’ukyake na makyé.

10. Anwa a msoshi ana’énu’e, ta’atendaka búpé.

11. Anyonyi aleya ngyala akyúitobola étolelo.

12. Anyonyi amo ta’aky’ úbela ese’e.

13. A’oma ahimba mmalé nobe tú’abé’e mndalala.

14. Asúngile ta’ani’aka.

15. Ashika amba alé a mlénda.

16. Até abindakwa a’élé búbésé.

17. Aya mnda ta’ahilobwa.

18. Bamwico ndendele, nahibwa asamba, asamba tacimina lélé cinyo lya ngyoku.

19. Ba’oso’e babélé tabakye’elaka éni (hamo).

20. Batú i bilema.

21. Bisa bisúla, ta’úlé mcimu húbiswa nyama.

22. Búhébé bwa ngyoku ato’ya, walúmb’ úsénga anga walúbúla.

23. Búnibúni m bú’úngú.

24. Bú masu búcici, bútocaka isambwa.

25. Bú’oso’e bwa mbeleke bwayengile i’ésa lúkalé.

26. Bwana bwa éma, útengyana ti ú’élanya.

27. Bya’únda mwene mcwe, i byaky’úbekwa.

28. Ca mlúngú cikyúbula, le’ele cúba.

29. Cémi húlé mciko wa makyúkya, wanyema na tawanyema.

30. Cina lya mtú i tonji.

31. Ébando ‘ya mlumyana ta’écimbaka u makyé.

32. Élongo i bita.

33. Énwa lélé itúkú, léna’éla ibe lya’éla.

34. Ésanju ébé iky’ú’alakwa na mtemi, éswé mwene na ‘yake ta’éhalakaka.

35. Esisombe wa mwitú, mlangamsenge tasombe.

36. Ésola ‘ya mbele énabola, byose byabola.

37. Étanda úsú’a ta’éléngyé na mitanda.

38. Étonde élé ‘ya w’itangéla.

39. Hasaka cinyo i haky’úhétanahétana lúlami.

40. Hiké lyasongúcile anyonyi.

41. Hokombakomba mtumbé nondo, anga tahalé bwake bolongé, halé bwake bosonu.

42. Hosongasonga éma msahi i ha búkyabú’élo bwa nguku.

43. Húbisabisa aya nyama, hú’úlya heyo na beni ?

44. Húbwéla wabo tatendaka m lúkúngyú.

45. Húlé na mweko i húlé na lu’u.

46. Húlé n’eseba i húlé na búkanga.

47. Húmina na wabo ikyútanga úkúlú ‘w’elema ú mbele.

48. Húmúléla nyo’okyé twi’yane a’onga n’alolo.

49. Hútala pala takyú’onga bifulu’ucu.

50. Húyaka msoka, túmlole ú búshú.

51. Ibúcwa i wabula, ngena tabula.

52. Ilémbo ly’ú’úcwa ibaci liky’útanga túhubahuba.

53. Lúbélolúbélo anyekele awa mbúka.

54. Lukendo lúlé na pe’ya.

55. Lúkúlú lwa’únjwa na ma’ina, anga ta’wa’yelwa ibe úhile.

56. Lusuku lwabota mmbalé i lúkyúcika mlúndú, bana ba mbalé basúlala úléhé ?

57. Lúshotenga ha ci’o hibe lúlé lúkénga.

58. Macimo mabélé m étúmba tahélé súbya.

59. (Makyé macikya) Mahisukúléla (mahihitéléla) mtu himwene, tamabékyaka na nyongobelo.

60. (Makyé) Malé mw’ hitú, makyúhénjwa na mange(makyé).

61. Makyé mana’ébwacwe ú búshú, búkelelo ú abocu.

62. Makyé mana’écikye, tamahibélélake ng’anji.

63. Makyúkana banu’e, mahoto’ele basoshi.

64. Malanda úbonga malé malya.

65. Masanda i lúci, na matú i mtú.

66. Masoka ékúnda.

67. M bibúmbúlú i m bikyé, na m búlombwe i m binwa.

68. Mbúci hikyúléla hayakangwa.

69. Mcimu wa samba bihéndébihéndé.

70. Meso ma mbalé (makyú’úba) ú babaki.

71. Meso mamonaka búle, mahibéléle mmembe mwana wa nyina.

72. Milenge ya mwana yabangyice nyina.

73. Mkeni alé mkanda wa mwene mbúka.

74. Mkye’eci talékyaka hi’ala.

75. Mlé binge i mwikyúhingéla binge.

76. Mlénda bwenge, amba bwenge.

77. Mléndéléci alile mbúci.

78. Mlonjwa amone’ile na mlondani anacimina.

79. Mlúmyana akalú’aka ú éngo, takalú’aka ú énwa.

80. Mmbéngwa mwana wa mwami na mmbéngani mwana wa mwami.

81. Mmibi alé mmbunjwa obo’o.

82. Mnda mulé ngyala tamucucaka asoka.

83. Mnobe amúlela tútende ‘abwa’ (anac’útenda ‘na’wa na abwa’).

84. Mwana wa mbúci bibéngya ibe mnda mule lú’e’wa.

85. Msahi húmo tahúbelaka shici.

86. Msahi wa msoshi wahe’ice abwa cémi.

87. Msahi wa’o’ema na ma’ina wahúbé’a hasé.

88. Mshilé tahútamba ibe wanyemenwa.

89. Mshilé akakya walé nake.

90. Msúlé wa m numba i húbúcaka wa hambúka ( wa m’ éswe).

91. Mtenji atende, manu’ya mlúndúbúci, imoni wa maha.

92. Mtú ikyúhitúnina wake mmele.

93. Mtúmwa talé mangi, mtúmani i mangi.

94. Mwanu’e akakyice yake henyo, anahékyakala na até.

95. Mwana akyúnena m mbe’o lúnge ahe’elwe hemo.

96. Mwana ase’aka na cémi ly’ úyaka mnyakyé.

97. Mwana asenaka (tubi) tw’anena.

98. Mwana ikyúmanya mahela, ashilúbe ma’o’a.

99. Mwana wa o’o takyúlaka nyúngú anga mnyakyé talé úmanda.

100. Mwana wa shingé húlé mkoci, húnakutú’a ibe alala bú’úkú.

101. Mwana wa ubi tabé’aka túheke ú makúlú.

102. Mwanyatéla bwato i mwake mkongo.

103. Mwene mbúka, binwa bi’úmbe.

104. Mwene ngoma takambaka, aky’úhanuna.

105. Mwico hobe hú’úwa hicimo akyúhanja ú msoso.

106. Ngena i nondo.

107. Ngoma malekya ibe myakyé w’inobe i wa’wa.

108. Nguku na nguku na lyake ikyabú.

109. Nikyé byose (nikyénikyé) alile m’mima bútúhú.

110. Nina’ébe shabúta mwana, wa yaya úmbúca maha.

111. Nishikyé nitende na ngyéla, hisanisani yambe’a msahú.

112. Nishilé mútengya makunda mango sakila cina’éla.

113. O’o héna’wa ibe na maké mabola.

114. O’o yalala msenge, héshile ‘wale.

115. (O’o) Tahé’ukyaka tayatenga.

116. Tasúngúlwa acule na msala ú mambwe.

117. Tata húnanjikéle mbúci, batú balé na etenja. (Wanjikéla batú wanjikéla etenja)

118. Túkakyekakye andéndé, andéndé hingé hi’ékongyé.

119. Túnaboca cala túse’e ya mnobe hélé múnu’a.

120. Túnakanga ébé, tútende walala na ngyala.

121. Túnatenda mcwe wa mbúci húlé na ma’uwa, kai’úme hobe.

122. Tú’wisémba wa’ule ibe húlé ú mweko amú’éta masoka.

123. Túye bita túlé na balanga bana’úléla.

124. Túye lúnge (lúkendo), lwa mbele lwabongile.

125. Úbisabisa úlé úboca.

126. Úbwéla tahungwa, úl’úfu’a makyé ú mkongo w’ibata.

127. Wa’angilwe na mbúlú, ikyú’ú’wa boba na hélé ú ngoma.

128. Wabatabata alile suna.

129. ( Ma’ina) Wa make wa make, búsanganino ú ngoma.

130. Wanena msenge i msonda.

131. Wa ng’anji talangakwa aya.

132. Wapéma makyé, wapéma mcu.

133. Washika bútúnga, walúbúla mweko.

134. Wa’únda é’úni, na bwake búnyekele bose.

135. ‘Waya lúkyé i ‘wikyaka na mabwe.

136. Wenu ú mbele.

137. Witangéla i mwene bwake búkanga.

138. ‘Yacwa bibé ikyúkombwa bibe.

139. ‘Yakúlú’a ta’yatenda, élé ‘yanji.

140. Ya m’múlú m hobe mkono.

141. Yashika lúhúto hélé y’ itúndú.

142. ‘Ya’úta m’mibi, mkongo tahe’a.

143. Ya’wa tahésambaka na hélé ú mweko ( na hélwete).

144. ‘Y’élongo ta’énihaka.

145. ‘Yúla iky’úlolelwa ú mitandú’éci.

http://www.fizimedia.com